2.1.Yol Çizmek ( Paralel )
Yol Çizmek (Paralel) işlemi ile gösterilen bir eksen ya da hat boyunca yol için
gerekli, adakenarı, kaldırım ve refüj çizgilerini oluşturur.
Bu amaçla, ilk aşamada, diyalog kutusundan yol parametreleri belirlenir. Bu
işlem için yol eksenlerinin önceden hazırlanmış olması gerekmektedir. Eksen
çizgisi olarak doğru, çoklu doğru ve noktadan geçen eğri kabul edilir. Yol
eksenlerini çoklu doğrularla geçirmek zaman kazandırma açısından kullanıcıya
avantajlar sağlayacaktır.
2.1.1. Yol
Çizilmek istenilen yolun seçilen taraftaki genişliğidir. Yol çiz diyalog kutusunda
genişlikler sağa ve sola olmak üzere bağımsız verilebilir. Her iki yöne verilen yol
değerlerinin toplamı (kalınlık kutusunda yazılı değer) yolun gerçek genişliğidir.
Yol genişliğinden kaldırım ve refüj değerlerinin çıkarılmasıyla da taşıt yolunun
değeri elde edilir. Ada kenar çizgi kalınlıkları otomatik olarak toplam yol
genişliğinin 1/10’u olacak şekilde hesaplanır. Yani çizim bittikten sonra kalem
kalınlıkları ile ilgili düzenleme yapmaya gerek kalmaz. Ancak kullanıcı bu
kalınlıkları değiştirerek farklı çizimler yapabilir. Çizgiler ADAKENARI tabakasına
yerleştirilirler.
Herhangi bir tarafa olan yol genişliğinin "0" verilmesi durumunda o tarafa olan
diğer hiçbir çizgi dikkate alınmaz.
2.1.2. Kaldırım
Ada kenarından itibaren kaldırım genişliği parametresidir.Kaldırım genişlikleri
ada kenarına görece olarak verilirler. Sol ve sağ tarafa bağımsız olarak
verilebilirler. "0" verilmesi durumunda çizilmezler. Çizgiler KALDIRIM
tabakasına yerleştirilirler.
2.1.3. Refüj
Refüj genişliği parametresidir. Refüj genişlikleri de yol eksenine görece olarak
verilirler. Sol ve sağ tarafa bağımsız olarak
verilebilirler. "0" verilmeleri durumunda çizilmezler.
Çizgiler REFÜJ tabakasına yerleştirilirler.
Ada kenarı çizgisinin hat tipi (korunan, önerilen,
düzeltilen) amaca uygun olarak yol çizme işleminin
başında belirlenir. Yol Çizme diyalog kutusunda
bulunan butonlar ile önerilen, korunan ya da düzeltilen
yol kenarı çizgisi seçilerek yollar oluşturulur. Sola ve
sağa olmak üzere yol kenarı için hat tipi birbirinden
farklı belirlenebilir. Sola yol kenarı hat tipi korunan
cephe çizgisi (K) iken, sağa yol kenarı hat tipi önerilen
cephe (Ö) çizgisi olabilir.
Planet
10
Farklı yol parametreleri daha sonra tekrar kullanılmak üzere menünün üst
tarafındaki ok tuşuna basarak saklanabilir, diğer işaretli tuşa basarak kayıt
edilmiş parametreler silinebilir...
2.1.4. Kalõnlõk
Yol çizgisi kalõnlõk değeridir. Bu kalõnlõk değeri yol genişlikleri değiştirildiklerinde
otomatik toplam yol genişliğinin 1/10’u olacak şekilde ayarlanõr. Ancak kullanõcõ
isterde bu değeri değiştirebilir.
Yollara ait parametreler
kutularõn sağõnda bulunan
butonlar ile artõrõlabilir
yada azaltõlabilirler.
2.1.5. Onay Kutucuklarõ
Kutucuklar onaylõ duruma getirildiği zaman ekranda gösterilen yol ekseni
belirtilen hattan tutularak yolu çizer. Örneğin; yolun onay kutusu aktif durumda
iken adakenarõ çizgisi eksen olarak kabul edilir.
2.1.6. Eksene Göre Tutma Noktasõ
Yol Çizme menüsünde yer alan tutma parametresi ile, çizdiğiniz eksene göre
yolu konumu belirlenebilir. Yukarõda örnekte görüldüğü gibi eksene göre tutma
noktasõ işaretli ve Tutma=0 iken , çizilecek yol gösterilen ekseni tam olarak
ortalar. Örneğin tutma=5 iken yol gösterilen eksenin 5 metre paralelini orta
eksen alarak oluşturulur. Alõnan paralelin hangi yöne olduğu yol ekseni çizilirken
hangi noktadan başlanõldõğõ ile ilgilidir. Tutma değeri + olarak belirtilirse yolun
başlangõç tarafõndan sağa doğru paralel alõnacaktõr. Tutma değeri - olarak
belirtilirse yolun başlangõç tarafõna göre hattõn sol tarafõna doğru paraleli
alõnacaktõr.
Eksene göre tutma noktasõ olarak sola yol değerinin yazõldõğõ kutu işaretlenmiş
ise eksen olarak çizilmiş olan hat, oluşturulacak yolun solundaki adakenarõ
ikisiyle çakõşõk olacaktõr. Yine aynõ şekilde sola refüj değerinin bulunduğu kutu
eksene göre tutma olarak işaretli ise eksen olarak önceden çizilmiş olan eksen
oluşturulacak olan yolun sola refüj çizgisiyle çakõşõk olacaktõr.
Aşağõdaki halihazõr örnekte olduğu gibi, yolun alt sõnõrõ korunmasõ gereken bir
Planet
11
hat ise, eksene göre tutma noktasõ kullanõlõr.
Sayõsal harita- üzerinde yolun alt sõnõrõ doğru ya
da çoklu doğru ile çizilmiş ise Yol Çiz (Paralel)
işlemi kullanõlmalõdõr. Bu işleme girdikten sonra
yol kalõnlõğõ parametreleri belirtilir. Yol çiz
menüsünde, sağa yol kutusu, tutma noktasõ
olarak işaretlenmelidir. Sağa yol hattõ
korunacak hat tipi olarak işaretlenmiş olmalõdõr.
Korunacak hat tipinin sağa ya da sola olmasõ yol
kenarõ sõnõrõ objesinin başlangõç yönüne göre belirlenir.
Daha sonra, yol menüsünden çõkmadan fare ile ekran üzerinde herhangi bir yer
işaretlenir. Sõradaki işlem, yol eksenini fare ile işaretlemektir. Alt yol sõnõrõ fare
ile işaretlenir. İşlemden çõkõldõktan sonra alt yol sõnõrõ referans alõnarak yeni yol
çizgileri çizilmiş olur.
Mevcut yolun alt sõnõrõ korunarak belirtilen yol kalõnlõğõna uygun şekilde yolun üst
kenar çizgisi çizilmiş olur. Halihazõr raster
veri ise, Yol Çizgilerinin Oluşturulmasõ
(Aksis) işlemi kullanõlmalõdõr.
2.2.Yol Çizmek ( Aksis )
Yol Çizme (Aksis) işlemi için daha önceden yol ekseni belirlenmesine gerek
yoktur. Gerekli yol parametreleri girildikten sonra ekranda fare ile gösterilen
noktalar boyunca yolu çizer. Yol parametrelerinin kullanõmõ Yol Çiz (paralel)
menüsüyle aynõ şekildedir.Bu şekilde mevcut yapõlaşma sõnõrlarõ referans alõnarak
yol oluşturulabilir. Mevcut durumda plancõyõ sõnõrlayan hatlar Yol Çiz (Aksis)
yöntemi ile fare ile direkt takip edilebilir.
Yol çiz diyalog kutusunda genişlikler sağa ve sola
olmak üzere bağõmsõz verilebilir. Her iki yöne verilen
yol değerlerinin toplamõ (kalõnlõk kutusunda yazõlõ
değer) yolun gerçek genişliğidir. Yol genişliğinden
kaldõrõm ve refüj değerlerinin çõkarõlmasõyla da taşõt
yolunun değeri elde edilir. Ada kenar çizgi kalõnlõklarõ
otomatik olarak toplam yol genişliğinin 1/10’u olacak
şekilde hesaplanõr. Ancak kullanõcõ bu kalõnlõklarõ
değiştirerek farklõ çizimler yapabilir.
Herhangi bir tarafa olan yol genişliğinin "0" verilmesi
durumunda o tarafa olan diğer hiçbir çizgi dikkate
Planet
12
alõnmaz. Kaldõrõm genişlikleri adakenarõna görece olarak verilirler. "0" verilmesi
durumunda çizilmezler. Refüj genişlikleri yol eksenine görece olarak verilirler.
"0" verilmeleri durumunda çizilmezler.
Oluşturulan çizimde adakenarõ, kaldõrõm ve refüj çizgileri kendi isimlerinde
otomatik açõlan tabakalarda bulunurlar. Bu tabakalandõrma şekli ileride
anlatõlacak işlemlerde kullanõcõya büyük avantajlar sağlayacaktõr.
2.3.Ada/Kaldõrõm Köşesi Çizmek
Yollar oluşturulduktan sonra editleme işlemleri için kullanõlan bir işlemdir. Bu
menü içinde hem "adaköşe kõr" hem de "köşe yuvarlat" işlemleri uygulanabilir.
Hangi buton aktifse program o işlemle ilgili parametreleri kullanõr.
Ada Kenarõ Kõr İşleme girildikten sonra menüden kõr modu seçilir ve
parametreler belirtilir. Dik ve yatay mesafe parametreleri kõrõlma noktalarõnõn
köşeye olan uzaklõğõdõr. İşlemin başlamasõ ile birlikte adanõn kõrõlacak doğrularõ
sõrayla işaretlenir. Kõrõlma doğrularõn gösterildiği taraftan olur. Örnekte
görüldüğü gibi yatay ve dikey mesafe parametreleri 20 iken, kõrõlma noktalarõnõn
iki doğrunun kesişim noktasõna olan uzaklõklarõ 20m’dir.
Menüde Kõr modu işaretlenmiş iken Serbest opsiyonu da seçilmiş ise dik ve
yatay mesafe parametreleri geçersizdir. Öncelikle adanın kırılacak kenarları
kullanıcı tarafından işaretlenir. Sonra dik ve yatay mesafeler ölçü belirtilmeden
serbest olarak kırılma işlemi yapılabilir.
Kaldırım Kenarı Yuvarlat
işleme girildikten sonra
menüden yuvarlat modu
seçildikten sonra kırma
yarıçap belirtilir.
Kırma yarıçapı yuvarlatılacak
kenarların kesişimine yerleştirilecek yayın yarıçapıdır. İşleme girilmesi ile birlikte
iki doğru (kaldırım kenarı) sorulur. Bu doğrulara teğet, verilen yarıçaplı yay
oluşturulur ve doğrular kırpılır. Yuvarlatma işlemi doğruların gösterilen
tarafından yapılır. Örnekte görülen iki doğrunun yuvarlatma parametresi 20
verilmiştir. İki doğrunun kesişimi 20 m yarıçaplı bir daire baz alınarak çizilir.
Adakenarında olduğu gibi, menüde yuvarlat modu işaretli iken serbest modu da
işaretlenmiş ise yarıçap parametresi geçersizdir. Kullanıcı ekranda serbest
şekilde yuvarlatma yarıçapını belirleyebilir.
Ada köşesinden dik olarak kaç metre kırılacağını belirten parametre.
YATAY MESAFE Ada köşesinden yatay olarak kaç metre kırılacağını belirten
parametre.
YARIÇAP Köşesi yuvarlatılacak kaldırım veya adakenarı çizgilerinin yuvarlatma
yarıçapının kaç metre olacağını belirten parametre.
SERBEST ikonu aktifken köşe kõr ve yuvarlat işlemleri için parametre belirtmeye
gerek yoktur.
2.4.Otomatik Kavşak Oluşturmak
Kavşak Oluşturma işlemi ile yol kesişimlerinde kavşakların temizlenmesi işlemi
otomatik olarak yapılır. Kavşak işlemi Ada köşesi Kır ve Kaldırım Köşesi Yuvarlat
işlemlerini aynı anda otomatik olarak uygular.
Otomatik kavşak oluşturma işlemine girdikten sonra ekrana gelen menüde ki
seçenek vardır. Birincisi işlemine girdikten sonra istenilen kırma ve yarıçap
parametreleri verilir. Kırma parametresi kavşakta bulunan adakenarı
kesişimlerinin dik ve yatay mesafesidir. Yarõçap parametresi ise, kavşakta
bulunan kaldırım kenarı kesişimlerinin yuvarlatma yarıçapıdır. Daha sonra,
kavşak merkezinin gösterilmesi istenir. Yaklaşık olarak kavşağın orta noktası
gösterilir ve etkileşimli olarak
kavşağı kapsayacak bir daire
açılır.
Sol buton ile işlem başlatılır
ve kavşak oluşturulur.
Kavşak modeli, belirtilmiş
olan parametrelere göre
oluşturulur. Yarıçap ikonu
işaretli değilse, kaldırım
köşeleri yuvarlatılmaz. Kõrma
ikonu işaretli değilse
adakenarı köşeleri yuvarlatılmaz. Tercihe bağlı olarak sonradan PLANET\ KÖŞE
KIR-YUVARLAT işlemi ile gerekli düzeltmeler yapılabilir.
Her köşe için ayrı
parametreler kullanılması
isteniyorsa otomatik kavşak
işlemi yeterli değildir. Bu
durumda köşe kır/yuvarlat
işlemi ile düzeltmeler
yapılmalı ya da kullanıcının
tercihine bağlı olarak köşe
kır/yuvarlat işlemi
uygulanmalıdır.
Planet
Kavşak Oluştur işlemi üçlü ya da daha fazla yolun kesiştiği noktalarda da çözümler
sunar. Bu durumda işlem aynı şekilde başlatılarak kırma ve yuvarlatma
parametreleri kullanıcı tarafından belirtilir. Göbek dairenin merkezine yakın bir
nokta kavşak merkezi olarak gösterilerek kavşak çözümlenir.
Daha sonra, kavşak merkezinin gösterilmesi istenir. Yaklaşık olarak kavşağın
orta noktası gösterilir ve etkileşimli olarak kavşağı kapsayacak bir daire açılır.
Sol buton ile işlem başlatılır ve kavşak oluşturulur. Kavşak modeli, belirtilmiş
olan parametrelere göre oluşturulur.
2.4.1. Manuel Kavşak Oluşturmak
Otomatik kavşak oluştur işlemi dışında ikiden fazla yollun oluşturduğu kompleks
yapıdaki kavşakların elde edilmesi için bir dizi işlem yapılması gerekmektedir.
PLANET / YOL ÇİZ ile belirlenen yol kesişimlerinde kavşak oluşturma işlemi
göbek yarıçapının belirlenmesiyle başlar (Şekil 1).
Örnek kavşakta, göbek yarıçapı 5m olarak belirlenmiştir. 5m yarıçapındaki daire
kavşağın tam merkezine gelecek şekilde yerleştirilir. Bundan sonraki aşamada,
yol çizme işleminde kullanılan parametreler referans alınarak merkez göbek
dairesine paralel daireler atılmalıdır. İlk paralel daire taşıt yolu kadar, ikinci
paralel daire taşıtlar için dönme payı kadar, üçüncü paralel daire kaldırım
genişliği kadar olmalıdır (Şekil 2). Paralel alma işleminin dışında ÇİZ\ DAİRE
menüsünden de yeni daireler oluşturulabilir. Yuvarlatma işleminde kullanılacak
Planet
16
olan bu dairelerin REFÜJ tabakasında çizilmesi ilerideki işlemlerde kullanıcıya
kolaylıklar sağlayacaktır.
• ŞEKİL 1 ŞEKİL 2
Refüj
tabakasında çizilen göbek daireye dışa doğru yol, kaldırım kalınlığı ve dönme
payından referans alınarak paralel alınır. Bu işlem PLANET / ÇİZ / YARDIMCI
İŞLEMLER / KÖŞE YUVARLAT işlemi ile kısa zamanda yuvarlatma işleminin
yapılabilmesini sağlayacaktır. Doğrulara teğet daireler olarak kullanılacaktır.
Göbek daireye ilk paralel daire yol (sağa ya da sola) genişliği mesafesinde
olmalıdır. İkinci daire, göbek daireye yol genişliği+sağa ya da sola dönme payı
mesafesinde olmalıdır. Üçüncü daire, göbek daireye yol genişliği+ dönme payı+
kaldırım kalınlığı mesafesinde olmalıdır.
